Leki a ciąża – przegląd

Person holding pills and capsulesPrzedstawiamy listę leków stosowanych najczęściej w RZS i ich wpływ na ciążę i rozwijający się płód. Główna nazwa to nazwa międzynarodowa leku, a w nawiasie podane są nazwy najczęstszych preparatów, które występują na polskim rynku.

Przy kilku lekach użyte jest określenie „teratogennny”- oznacza ono, że wymieniony lek może powodować uszkodzenie płodu, prowadzące na przykład do wad wrodzonych, bądź nawet powodować śmierć płodu. Jak wiadomo formowanie się narządów i układów u płodu ma miejsce w I trymestrze ciąży (do 3 miesiąca) i dlatego jest to najbardziej „newralgiczny” moment do przyjmowania różnych leków. O tym, czy lek może mieć szkodliwy wpływ na płód dowiadujemy się zwykle na podstawie wieloletnich obserwacji pacjentek, które w trakcie ciąży przypadkowo przyjmowały dany preparat lub u których trzeba było go wprowadzić ze względów medycznych. Z tego powodu w miarę pewne informacje na temat bezpieczeństwa leku możemy uzyskać tylko w przypadku preparatów starszych. Preparaty nowe są standardowo uznawane za przeciwwskazane w ciąży, właśnie ze względu na brak doświadczenia, a nie ze względu na ich potwierdzoną szkodliwość – tak jest np. w przypadku leków biologicznych.

Leki, które są przeciwwskazane w trakcie ciąży powinno się odstawić w określonym czasie przed planowanym poczęciem, tak aby cały lek został wyeliminowany z organizmu – poniżej szczegółowe informacje. Oczywiście kobiety, które przyjmują przewlekle leki przeciwwskazane w ciąży powinny stosować skuteczną antykoncepcję. Nierzadko jednak zdarza się, że nawet najbardziej skuteczne metody antykoncepcyjne zawodzą. W takich przypadkach warto pamiętać, że nawet jeśli lek ma potwierdzoną szkodliwość dla płodu, nie oznacza to, że do takiego uszkodzenia musi dojść – dochodzi do niego z reguły w mniejszości przypadków.

Leki modyfikujące przebieg choroby

Azatiopryna: lek, który może być w miarę bezpiecznie stosowany w ciąży, jednak ze względu na jego słaby wpływ na dolegliwości stawowe w RZS jest rzadko stosowany.

Chlorochina może byś stosowana w ciąży.

Cyklofosfamid: lek o udowodnionym działaniu teratogennym, powinien być odstawiony przed ciążą; lek ten w RZS stosowany jest w przypadku dużej konieczności, dlatego taka decyzja jest trudna i często może wiązać się z zaleceniem odłożenia planów macierzyńskich do czasu planowego zakończenia terapii tym lekiem.

Cyklosporyna: może być bezpiecznie stosowana w ciąży.

Hydroksychlorochina: może byś stosowana w ciąży.

Leflunomid: bezwzględnie przeciwwskazany w ciąży. Lek ten niestety bardzo długo utrzymuje się w organizmie (nawet do dwóch lat), dlatego w przypadku planowania ciąży lub nieplanowanego zajścia w ciążę należy przeprowadzić leczenie preparatem zawierającym cholestyraminę, który pomoże szybciej „wypłukać” lek z organizmu. Leczenie takie powinno być przeprowadzone przez reumatologa.

Metotreksat: najczęściej stosowany lek w RZS. Lek o udowodnionym działaniu teratogennym, powinien być odstawiony przed planowaną ciążą na 3 do 6 miesięcy.

Metylprednizolan bezpieczny w ciąży, chociaż znacznie większe doświadczenie posiadamy z prednizonem.

Prednizon w niskich dawkach bezpieczny w ciąży.

Sulfasalazyna może być bezpiecznie stosowana w ciąży.

Leki biologiczne

Adalimumab, etanercept, infliksimab: nie są zalecane ze względu na brak doświadczenia. Trwają jednak ciągle badania, w których analizuje się przypadki pacjentek przyjmujących te leki w ciąży z różnych powodów. Udało się dotychczas zgromadzić dużą grupę takich pacjentek i dane te nie wykazały szkodliwego działania wymienionych leków na płód. Jeśli te wyniki będą potwierdzone przez kolejne doniesienia, zapewne w przyszłości leki zostaną dopuszczone do stosowania u ciężarnych. Najkrótszy okres, w którym leki powinny zostać odstawione przed planowanym poczęciem wynoszą dla adalimumabu 10 tygodni, etanerceptu 3 tygodnie i infliksimabu 7 tygodni.

Rituksimab: przeciwwskazany ze względu na brak danych.

Leki przeciwbólowe

Paracetamol – najbezpieczniejszy lek przeciwbólowy zarówno w ciąży, jak i przy karmieniu piersią. Należy jednak pamiętać o kilku kwestiach. Po pierwsze nie wolno przekraczać jego dopuszczalnej dawki dobowej, w przypadku ciąży 3 gramy na dobę – zwykle jest to 6 tabletek. Po drugie bez recepty można kupić wiele preparatów łączących paracetamol z innymi lekami. Takich łączonych preparatów powinno się unikać w ciąży.

Diklofenak, ibuprofen, ketpoprofen, naproksen, nabumeton - stosowanie tych leków w ciąży wymaga dużej ostrożności. Mogą być przyjmowane tylko w I i II trymestrze i w razie konieczności. Bezwzględnie nie wolno ich przyjmować w trzecim trymestrze, a szczególnie w ostatnich dwóch miesiącach ciąży.

Piroksykam, meloksykam, nimesulid, celekoksyb – nie są zalecane w ciąży.

Tramadol – do stosowania w ciąży tylko w razie konieczności i przez krótki okres.

Inne

W okresie ciąży można w razie konieczności podać dostawowo lek steroidowy.

Nie zaleca się stosowania w ciąży preparatów ziołowych i innych specyfików medycyny naturalnej. Nie ma pewnych doniesień naukowych na temat ich skuteczności, a poza tym, co szczególnie odnosi się do ziół, mogą zawierać liczne substancje, których nie jesteśmy w stanie zbadać, a co za tym idzie określić ich bezpieczeństwa dla dziecka.

Opracowanie lek. med. Kinga Głogowska, lek. med Katarzyna Pałosz

Ostatnia aktualizacja: Grudzień 2013

Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Więcej informacji w naszej polityce cookies.

Nie pokazuj więcej tego komunikatu.