W ucieczce przed bólem – pomoc dla stawów i kości

People putting fists togetherWe wszystkich strukturach narządu ruchu, poza chrząstką stawową, znajdują się czuciowe zakończenia bólowe. Mediatory uwalniane podczas procesu zapalenia są jednocześnie mediatorami bólu. W przebiegu RZS ból o różnym stopniu nasilenia jest objawem stałym. Silny i przewlekły ból prowadzi do amnezji (całkowitej niepamięci) ruchowej w wyniku długotrwałego braku czynności mięśni. Wielu chorych w obawie przed bólem odmawia współpracy, co jeszcze pogłębia niedobór ruchu.

W ucieczce przed bólem często dochodzi do powstania i utrwalenia deformacji stawu. Przykładem jest staw kolanowy – największy staw w organizmie człowieka.

Stan zapalny i zwiększający się wysięk powodują rozciąganie torebki stawowej i drażnienie umiejscowionych w niej receptorów bólowych. Aby zwiększyć swoją pojemność, staw kolanowy ustawia się w zgięciu. Konsekwencją takiego ustawienia utrzymującego się przez dłuższy czas jest przykurcz tylnej części torebki stawowej, mięśni zginaczy oraz więzadeł krzyżowych wewnątrz stawu (tzw. przykurcz zgięciowy kolana).

Właściwym postępowaniem medycznym jest jak najszybsze opanowanie wysięku, podanie do stawu leku przeciwzapalnego oraz zastosowanie ćwiczeń usprawniających, które zlikwidują przykurcz i zapobiegną jego nawrotowi.

Warto zapamiętać!

Chrząstka stawowa nie ma własnych naczyń i odżywiana jest dzięki ruchowi.

Dlatego też bez względu na stopień uszkodzenia wskazane są ćwiczenia stawów. Szczególnie tych stawów, które wymagają odciążenia.

W reumatoidalnym zapaleniu stawów rehabilitacja ma za zadanie zapobieganie deformacjom, korygowanie deformacji już istniejących oraz stworzenie i utrwalenie właściwych mechanizmów kompensacyjnych.

Zakres leczenia usprawniającego zależy od aktywności choroby, szybkości narastania zmian, wieku chorego, stopnia i miejsca uszkodzenia stawu.

Pomoc dla stawów i kości

Woman holding a featherOsłabienie siły mięśniowej jest zwykle objawem wtórnym. To skutek braku ich czynności z powodu zmian anatomicznych i bólu. Osłabienie mięśni prowadzi również do zmniejszonej wydolności statyczno-dynamicznej i zmniejszonej odporności na obciążenia układu kostnego.

W przebiegu RZS dochodzi do powstania osteoporozy, a polega ona  – na zmniejszeniu masy i obniżeniu wytrzymałości mechanicznej kości. Powodem jest proces zapalny w organizmie, leczenie farmakologiczne, szczególnie podawanie steroidów oraz nieprawidłowe obciążenie szkieletu.

W przypadku osłabienia chrząstki stawowej, kości i struktur więzadłowych usprawnianie polega przede wszystkim na przemyślanym i starannym doborze ćwiczeń. Pamiętaj, że ćwiczenia zbyt intensywne mogą uszkodzić chrząstkę, rozluźnić lub nawet zerwać więzadła i ścięgna, doprowadzić do złamania kości. Ćwiczenia za mało intensywne pogłębią zaniki mięśniowe i będą sprzyjały ubytkowi kości. Dlatego też sprawą nie do przecenienia jest właściwy dobór ćwiczeń.

Postępowanie kompleksowe w przebiegu RZS polega na jednoczesnym wdrożeniu leczenia farmakologicznego i rehabilitacji. U wielu chorych wskazane jest leczenie ortopedyczne, które hamuje zmiany destrukcyjne, powoduje przywrócenie funkcji stawów i kończyn oraz ułatwia pielęgnację najciężej chorych.

Na czym polega kompleksowa rehabilitacja

Ból wynikający z zapalenia stawów jest powodem zwiększonego napięcia mięśni, które prowadzi do przeciążenia stawów. Przeciążenie powoduje uszkodzenie tkanek i zapalenie. Uwalniane substancje powodujące zapalenie jednocześnie są przyczyną bólu. W ten sposób powstaje tzw. błędne koło: ból – zwiększone napięcie mięśni – przeciążenie – ból.

Przewlekły ból, postępujące zmiany w obrębie stawów ograniczające w coraz większym stopniu możliwości nie tylko pracy zawodowej, ale również samoobsługi, stają się przyczyną braku akceptacji choroby i własnej osoby. Prowadzą one często do obniżenia nastroju, a nawet depresji pacjentów. Jednym z zadań kompleksowej rehabilitacji jest osiągnięcie równowagi między malejącą sprawnością i rosnącymi potrzebami.

Takim celom służy rehabilitacja zawodowa (przystosowanie stanowiska pracy, przekwalifikowanie), likwidacja barier architektonicznych w mieszkaniu (przystosowanie kuchni i łazienki do potrzeb chorego) oraz w środowisku zewnętrznym (likwidacja progów i krawężników, podjazdy i windy w budynkach użyteczności publicznej).

W tych sprawach w Polsce wciąż jeszcze daleko do sytuacji dla pacjenta optymalnej.

Opracowanie Dr hab.n.med Krystyna Księżopolska - Orłowska

Ostatnia aktualizacja: Grudzień 2013

Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Więcej informacji w naszej polityce cookies.

Nie pokazuj więcej tego komunikatu.