Składniki żywieniowe wspomagające leczenie ŁZS

Poruszyć ŚwiatŁuszczycowe zapalenie stawówSkładniki żywieniowe wspomagające leczenie ŁZS

O chorobie

Łuszczyca skóry jest chorobą autoimmunologiczną polegającą na tym że organizm rozpoznaje niektóre składniki skóry jako obce i zaczyna je niszczyć.…

Przejdź

Związek między zdrowiem i odżywianiem jest właściwie oczywisty już dla większości osób. Przede wszystkim zaś dla tych, którzy w swoim doświadczeniu muszą lub musieli o to zdrowie zabiegać szczególnie. Jeśli chodzi o łuszczycowe zapalenie stawów dotychczas nie ustalono ścisłych i jednoznacznych zaleceń dietetycznych, jednak wiele danych i badań wskazuje, że zmiana nawyków żywieniowych, a przede wszystkim prawidłowe odżywienie organizmu ma korzystny wpływ na przebieg, leczenie i remisję choroby.

Właściwe odżywianie ma znaczenie także dlatego, że wzmacnia organizm i zmniejsza ryzyko rozwoju współistniejących chorób układu sercowo-naczyniowego i innych. To, na czym należy się skupić, to fizjologiczne, czyli prawidłowe działanie w organizmie systemów: odpornościowego, przeciwzapalnego oraz odnowy komórkowej. Gdy te systemy działają prawidłowo, nie atakują własnego organizmu i regenerują go. Działając w pełni swoich możliwości, lepiej rozpoznają swój organizm i potrafią skutecznie eliminować każde zaburzenie i chorobę, zapewniając ochronę zdrowia. Zgodnie z najnowszą wiedzą naukową, same geny nie determinują chorób, ale działają na zasadzie aktywacji i ekspresji, a odżywianie odgrywa kluczową rolę w określaniu, które geny podlegają ekspresji (dr. T.Colin Campbell). Prawidłowo działające systemy odporności, przeciwzapalne i odnowy komórkowej wspierają też to, co najważniejsze w leczeniu ŁZS, czyli utrzymanie prawidłowej masy ciała, bez nadwagi, otyłości i często bagatelizowanego niedożywienia.

Można powiedzieć, że wszystkie składniki żywieniowe są ważne. Jednak kilka z nich jest szczególnie istotnych z uwagi na swoje właściwości budulcowe i regulacyjne. Należą do nich: kwasy Omega-3 (ale frakcje EPA i DHA), witamina A, witamina D3. Ważne jest również dostarczenie organizmowi odpowiedniej ilości wapnia. Z uwagi na stosowanie NLPZ (niesteroidowe leki przeciwzapalne) oraz sterydowych leków okazuje się niezbędne dostarczanie do organizmu także koenzymu Q10. Natomiast do ochrony stawów warto wdrożyć w diecie glukozaminę. W tym miejscu skupimy się na tych podstawowych składnikach odżywczych, jako szczególnie istotnych w przypadku ŁZS.

Kwasy Omega-3 to wielonienasycone kwasy tłuszczowe, które znajdują się we wszystkich błonach komórkowych, wywierając ogromny wpływ na ich funkcjonowanie. We współczesnej diecie ogromnym problemem jest nadmierna ilość omegi-6, z równoczesnym niedostatkiem omegi-3. Obydwa te kwasy tłuszczowe są niezbędne, jednak kluczowe dla zachowania prawidłowego funkcjonowania systemów w organizmie jest ich proporcja. Większość źródeł medycznych podaje, że optymalny stosunek kwasów omega-3 do kwasów omega-6, to 1:2, a rzeczywistość jest taka, że nawet zdrowo odżywiające się osoby mają ten stosunek zaburzony 1:20, a przy diecie tzw. fastfoodowej nawet 1:80. Kwasy omega-6 są odpowiedzialne w organizmie za wywoływanie zapaleń, natomiast omega-3 to antagonista gaszący zapalenia. Jeśli brakuje tego drugiego, w organizmie toczą się przewlekłe stany zapalne, co w przypadku ŁZS jest szczególnie niewskazane. Należy zwrócić uwagę na zwiększenie spożycia produktow zawierających kwasy omega-3. Są to następujące produkty: ryby, szczególnie węgorz, łosoś, śledzie, tuńczyk, sardyny oraz rośliny tj. siemię lniane, pestki dyni, oleje z orzechów włoskich i rzepy. Jednak niezmiernie ważne jest, jaki rodzaj omegi-3 jest potrzebny. Otóż dla fizjologicznego funkcjonowania systemów odpornościowego, przeciwzapalnego i regenerującego (odnowy komórkowej) potrzebne są dwa rodzaje omegi-3: EPA (kwas eikozapentaenowy) oraz DHA (kwas dokosaheksoneonowy). Te dwa rodzaje występują tylko w oleju rybim. Trzeci rodzaj omegi-3, czyli ALA (kwas alfa-linolowy), który występuje i to w niewielkich ilościach w wymienionych roślinach, jest prekursorem EPA i DHA. To oznacza, że organizm ludzki (także zwierzęcy) potrafi ALA przetworzyć na EPA i DHA, jednak istnieje wiele czynników ryzyka, które ten proces przetwarzania zaburzają, m.in. infekcja, różne fazy cyklu hormonalnego kobiet, stres, przyjmowanie leków, wiek (do ok. 2 roku życia dzieci nie mają takiej zdolności wytworzenia EPA i DHA z ALA). Zatem biorąc pod uwagę niewielkie ilości omega-3 w roślinach oraz wiele czynników zaburzających przetwarzanie na potrzebne frakcje, zalecane jest korzystanie z tłuszczu ryb, jako najlepszego źródła omegi-3.

Witamina A jest najważniejszą w rozpuszczalnych w tłuszczach witamin. Pomaga w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania wzroku, stanu błon śluzowych oraz skóry. Wspomaga fizjologiczne działanie systemu odpornościowego i odgrywa ważną rolę w specjalizacji działania poszczególnych komórek. Źródłem retinolu, czyli witaminy A w czystej postaci (tzw. prawdziwej witaminy A) są produkty żywnościowe pochodzenia zwierzęcego, zwłaszcza wątróbka, a także mięso, jajka i masło. Rośliny natomiast dostarczają nam jej w postaci alfa- i beta-karotenu. Szczególnie bogate w te składniki są warzywa i owoce o kolorze intensywnej żółci, zieleni i pomarańczy (np. marchew, szpinak, kapusta). Karetonoidy są prekursorami witaminy A, czyli przekształcają ją w postać przyswajalną, jeśli organizm wykazuje na nią zapotrzebowanie. Warto wiedzieć, że poziom witaminy A reguluje wątroba. Zatem może być ona przyswojona w odpowiedniej dawce pod warunkiem, że zostanie przeniesiona w głąb organizmu przy jednoczesnym spożyciu białka i tłuszczu.

Witamina D często jest określana mianem „witaminy słońca”, ponieważ jest ona produkowana przez skórę człowieka pod wpływem emitowanych przez słońce promieni ultrafioletowych. Warto więc maksymalizować czas ekspozycji słonecznej, najlepiej z umiarkowanym blokowaniem przez filtry UV, ale za to w godzinach porannych lub popołudniowych. Witamina D pomaga w prawidłowym wchłanianiu i wykorzystaniu wapnia, regulowaniu jego zawartości we krwi oraz absorpcję przez tkankę kostną i zębową. Będąc wszechobecnym składnikiem tkanek w ludzkim organizmie, wchodzi w interakcje z innymi kluczowymi dla zdrowia składnikami odżywczymi. Jest niezbędna dla wszystkich trzech systemów: odpornościowego, przeciwzapalnego i odnowy komórkowej. Rozpuszczalna w tłuszczach witamina D (zwłaszcza najbardziej potrzebny jej rodzaj D3 – czyli cholekalcyferol) występuje w naturze wyłącznie w tkankach tłuszczowych produktów pochodzenia zwierzęcego. Są to tłuste ryby, żółtko jajek, masło, wątróbka, tran.

Koenzym Q10 to substancja o właściwościach podobnych do witamin, która znajduje się we wszystkich komórkach organizmu. Substancja ta występuje w komórkach w mitochondriach, czyli tam, gdzie wytwarzana jest energia, bierze ona udział w procesach przemiany pożywienia w energię niezbędną organizmowi do funkcjonowania. Organy o największym zapotrzebowaniu na energię, takie jak serce, wątroba i nerki zawierają najwyższe stężenie koenzymu Q10. Ma również silne właściwości antyoksydacyjne. Nasz organizm sam wytwarza koenzym Q10, ale nie zawsze w ilościach wystarczających do prawidłowego funkcjonowania. Dodatkowo jego poziom zmniejsza się wraz z wiekiem (już od 30 roku życia), a ponadto produkcja hamowana jest przez stres. Naturalne źródła koenzymu Q10 to niektóre gatunki ryb (makrele, sardynki), mięso (m.in. wołowina, baranina), warzywa (brokuły, szpinak), orzechy ziemne i ziarna z pełnego przemiału. Koenzym Q10 jest również szybciej zużywany w przypadku przyjmowania leków tzw. statyn, a niski poziom Q10 wpływa na podwyższenie poziomu cholesterolu. Dlatego ważne jest dostarczanie tej substancji, która jest strażnikiem cholesterolu, szczególnie we współpracy z kwasami omega-3.

Glukozamina jest substancją naturalną. Jest to główny budulec substancji półpłynnych, które nawilżają stawy. Tworzy silne wiązania z innymi cząstkami stawów oraz zapewnia kluczowe surowce do prawidłowego funkcjonowania stawów. Naturalna glukozamina (w postaci chlorowodorku glukozaminy) jest pozyskiwana ze skorupiaków, np. z krabów i krewetek. Natomiast syntetyczna postać glukozaminy najczęściej spotykana w suplementach, to siarczan glukozaminy, która jest mniej skuteczna i wymaga dużych dawek. Naturalna glukozamina znajduje się w chrząstce stawowej i zdaniem naukowców jej ilość spada w miarę starzenia się organizmu, a także na skutek wysiłku fizycznego. Jeśli rozważamy suplementację, koniecznie trzeba zwracać uwagę na to, jaki rodzaj glukozaminy jest w danym preparacie, syntetyczna często mimo złudnie niższej ceny za jednostkowe opakowanie wychodzi drożej z uwagi na konieczność stosowania większych dawek.

Wapń jest składnikiem mineralnym występującym w dużych ilościach w organizmie ludzkim. Przeciętnie prawie 98% wapnia występuje w organizmie dorosłego człowieka w kościach, 1% w tkance zębowej, a pozostała ilość we krwi, płynach wewnątrzkomórkowych oraz komórkach, gdzie pełni rolę środka stymulującego wytwarzanie licznych enzymów. Wapń bierze udział w procesie podziału i specjalizacji komórek. Jest niezbędnym czynnikiem umożliwiającym przewodzenie impulsów przez układ nerwowy człowieka. Wspiera prawidłowe funkcjonowanie mięsni. Wapń pomaga utrzymać szczupłą sylwetkę, badania naukowe pokazują, że osoby z niedoborami wapnia w diecie są częściej otyłe, ponieważ niedobory wapnia stymulują apetyt. Źródłem wapnia jest nabiał, mleko, jogurt, sery oraz rośliny: kapusta pekińska, brokuły, kapusta biała. Szalenie istotne jest dostarczanie wapnia w odpowiedniej proporcji z magnezem. Zalecana prze naukowców proporcja wapnia do magnezu to 2:1. Wapń i magnez działają antagonistycznie, jeśli chodzi o wchłanianie, zapotrzebowanie, wiązanie i dystrybucję. Mają one jednakowy szlak metaboliczny. W przypadku zaburzenia tej proporcji może brakować w organizmie wapnia lub magnezu, bo nie zostanie on przyswojony, a wówczas organizm pobierze go z kości, następnie z zębów, aby zapewnić odżywianie serca i mięśni oraz prawidłowe działanie procesów komórkowych. Niektóre składniki diety zaburzają wchłanianie wapnia, szczególnie nadwyżki kofeiny w kawie, coca-coli oraz herbaty.