Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów – najczęstsza choroba reumatyczna dzieci i młodzieży

Poruszyć ŚwiatArtykułyMłodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów – najczęstsza choroba reumatyczna dzieci i młodzieży

Zapalenie błony naczyniowej oka – objawy okulistyczne w przebiegu chorób reumatycznych

Często jedną z chorób współtowarzyszących przy autoimmunologicznych chorobach reumatycznych jest zapalenie błony naczyniowej oka (ang. uveitis). Jest to choroba o…

Przejdź

W ogólnej świadomości przyjęło się, że choroby reumatyczne dotykają osób dorosłych i seniorów. W rzeczywistości, zapalne choroby reumatyczne nie pytają o wiek i atakują coraz młodszych, w tym dzieci i młodzież. Diagnoza choroby reumatycznej oraz życie z nią, zmienia całkowicie tryb funkcjonowania osoby chorej oraz stanowi obciążenie emocjonalne nie tylko dla chorego, ale także dla całego jego otoczenia.

Czym jest młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów?

Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów (MIZS) jest chorobą przewlekłą, która występuje u dzieci i nastolatków przed 16 rokiem życia. Choroba ta objawia się zapaleniem jednego lub kilku stawów, któremu towarzyszy ból, obrzęk oraz ograniczenie ruchowe1. Szacuje się, że w Polsce MIZS występuje z częstością 2,6-13,9 zachorowań na 100 000 dzieci2.

Konkretna przyczyna powstawania MIZS pozostaje nadal nieznana3. Wiemy, że młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów jest chorobą autoimmunologiczną, czyli taką, w której układ immunologiczny, w wyniku nieznanego nam defektu, atakuje tkanki własnego organizmu.
W przypadku MIZS komórki układu odpornościowego atakują elementy stawów4.

Obecnie, bierze się pod uwagę kilka powodów wystąpienia tej choroby, m.in. czynniki genetyczne oraz środowiskowe (przebyte infekcje wirusowe, bakteryjne, urazy oraz stres), a także nieprawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego. W uproszczeniu – organizm dziecka niszczy własne stawy, ścięgna i inne narządy, wywołując w ten sposób procesy zapalne2.

Jak objawia się młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów?

Często objawy MIZS bywają mylące nawet dla lekarzy. Rozpoznanie tej choroby jest bardzo trudne diagnostycznie i w głównej mierze polega na wykluczeniu innych przyczyn zapalenia stawów.
W przypadku MIZS obowiązuje tzw. lista wykluczeń, na której znajdują się, m.in.: infekcyjne zapalenia stawów, reaktywne zapalenia stawów, alergiczne i toksyczne zapalenia stawów, artropatie towarzyszące chorobom nowotworowym czy zapalenia w przebiegu innych chorób tkanki łącznej2.

Początkowe objawy często są niecharakterystyczne – dziecko może być np. bierne, bardzo szybko się męczyć podczas czynności, które wcześniej wykonywało z łatwością. Następnie zauważalne stają się zmiany w sposobie poruszania się dziecka np. utykanie oraz gorączka nieznanego pochodzenia. Wreszcie dochodzi do zapalenia stawów, któremu towarzyszy obrzęk, bolesność oraz ograniczenie ruchowe3.

Zazwyczaj choroba zajmuje duże stawy, jednakże może ona również objąć kostki, nadgarstki oraz inne mniejsze stawy. Zbyt późno rozpoczęte lub źle prowadzone leczenie może skutkować zniekształceniem stawów, zanikiem mięśni, zaburzeniem zwrotu kończyn objętej zapaleniem, a w konsekwencji prowadzić do wystąpieniem niepełnosprawności3.

Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów może prowadzić do przeróżnych powikłań. Choroba atakuje nie tylko stawy, lecz również narządy wewnętrzne: wątrobę, śledzionę, nerki, a przede wszystkim serce. Niemniej jednak, w większości przypadków pacjentom udaje się funkcjonować tak jak przed chorobą, pomimo zmagania się z nią przez całe życie5.

 

Leczenie młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów

Właściwie dobrane leczenie ma za zadanie wyciszyć aktywność choroby – co wiąże się nie tylko z ustąpieniem bólu i sztywności stawów, ale przede wszystkim z zahamowaniem procesu zapalnego niszczącego stawy i ścięgna. Dlatego, im szybciej zostanie postawiona właściwa diagnoza i wdrożone odpowiednie leczenie – tym większa szansa, że uda się zapobiec nieodwracalnemu uszkodzeniu stawów, osteoporozie lub chorobie oczu6.

Leczenie dziecka chorego na MIZS jest wieloletnie i wielokierunkowe, a co za tym idzie powinno być prowadzone systematycznie, przy współpracy specjalistów różnych dziedzin. MIZS występuje pod kilkoma postaciami, które mają różny przebieg. Dlatego, plan postępowania terapeutycznego powinien być indywidualnie dobrany dla każdego dziecka dotkniętego chorobą. Musi on uwzględniać zarówno leczenie farmakologiczne, jak i rehabilitację leczniczą oraz psychologiczną7.

Podstawowym leczeniem farmakologicznym w początkowym okresie choroby są niesterydowe leki przeciwzapalne (NLPZ). Po ustaleniu wstępnego rozpoznania można włączyć leczenie lekami modyfikującymi przebieg choroby (LMPCh), lub stosowanie glikokortykosteroidów (GKS). Zwłaszcza w początkowym okresie przynoszą one bardzo dużą poprawę, jednakże długotrwałe stosowanie GKS może dawać liczne powikłania. W leczeniu stosowane są także biopsje stawów z podawaniem dostawowo leków koniecznych do zahamowania procesu zapalnego toczącego się miejscowo6.

Kolejny etap leczenia – leki biologiczne

W przypadku braku poprawy po zastosowanym podstawowym schemacie leczenia, stosuje się tzw. leki biologiczne. Leki biologiczne podawane są w formie wlewu dożylnego lub zastrzyków podskórnych. Leczenie biologiczne jest metodą skutecznej terapii, pozwalającą na zahamowanie choroby oraz powrót do sprawnego funkcjonowania, umożliwiając dzieciom i ich rodzinom codzienne funkcjonowanie, pomimo przewlekłej choroby. Włączenie leczenia biologicznego na wczesnym etapie choroby reumatycznej u dziecka, pozwoli także na skuteczne leczenie zapalenia błony naczyniowej oka, która jest częstym schorzeniem współistniejącym przy MIZS1.

W procesie leczenia nie można zapomnieć o rehabilitacji dostosowanej do wieku i aktualnych możliwości dziecka. Podstawowym celem leczenia usprawniającego układ ruchu jest utrzymanie ruchu w zajętym przez chorobę stawie.

 


Referencje:

  1. Młodzieńcze Idiopatyczne Zapalenie Stawów (MIZS). Poradnik dla chorych i ich bliskich, http://www.poruszycswiat.pl/files/poradnik-MIZS.pdf, dostęp: 30.11.2017.
  2. Zbigniew Żuber, Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, Pediatria po Dyplomie, 2012, 02, https://podyplomie.pl/pediatria/12212,mlodziencze-idiopatyczne-zapalenie-stawow, dostęp: 30.11.2017.
  3. Daniel Gajda, Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, www.wylecz.to/pl/choroby/uklad-kostno-stawowy/mlodziencze-idiopatyczne-zapalenie-stawow.html#popupClose, dostęp: 30.11.2017.
  4. Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów – objawy, dieta, www.medme.pl/choroby/mlodziencze-idiopatyczne-zapalenie-stawow,234.html, dostęp: 30.11.2017.
  5. Małgorzata Biernacka-Zielińska, Czym jest młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów? www.reumatologpediatrapl/artykuly/czym-jest-mlodziencze-idiopatyczne-zapalenie-stawow, dostęp: 30.11.2017.
  6. Zbigniew Żuber, Leczenie farmakologiczne MIZS, www.reumatoidalnezapaleniestawow.net.pl/2014/ 01/07/leczenie-farmakologiczne-mizs, dostęp: 30.11.2017.
  7. Elżbieta Smolewska, Zbigniew Żuber, Aktualne cele, możliwości i perspektywy leczenia młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów w Polsce i na świecie, Forum Reumatologiczne, 2016, tom 2, nr 1, s. 18.

PL-RHU-180003